Recensies

Recensies: Bach en Schönberg

09.02.2009

[...] Het Nederlands Kamerkoor heeft nu een ideale setting voor Schönbergs muziek gevonden. Het is een programma waarin vier motetten van Bach de hoofdmoot vormen – dat wil zeggen, op het eerste gezicht. In de praktijk is het Schönberg die de centrale positie bekleedt, zelfs al nemen zijn drie a-cappellawerken nog geen dertig procent van het concert in beslag. [...]
Het contrast met Schönbergs muziek is groot. Vooral zijn laatste voltooide werk, De Profundis uit 1950, doet direct na Bachs Komm Jesu, komm extra stekelig en weerbarstig aan, met zijn mengeling van gezongen en gesproken tekst en het niet erg toegankelijke Hebreeuws.
Toch heeft het werk van Schönberg, met zijn contrapuntische technieken en verborgen canons, een diep innerlijke verwantschap met dat van Bach. In Dreimal tausend Jahre, dat wegens zijn geringe lengte twee keer wordt gezongen, is dat verband al duidelijker, door de ongeforceerde manier waarop Schönberg lijnen combineert tot wonderlijk schurende harmonieën. En in het laatste gezongen Friede auf Erde uit 1907, waarin Schönberg de grens naar de atonaliteit nog net niet overschrijdt, naderen Bach en Schönberg elkaar onverwacht, wat nog duidelijker wordt door de kundige wijze waarop Dijkstra taal en muziek tot één geheel boetseert.

Frits van der Waa in De Volkskrant van 5 februari 2009

Bijzondere werken rond het thema dood

[...] Dirigent Peter Dijkstra liet het Nederlands Kamerkoor deze werken verend licht, doorzichtig en duidelijk verstaanbaar zingen met veel dynamische nuances. Heel bijzonder en verfijnd. Hij wist precies waar de accenten moesten liggen. Ook legde hij de fijnzinnige structuur als het ware open. De soms ingewikkelde melodiepatronen die door alle stemmen heenliepen waren als de figuren in Brussels kant te volgen. Nergens was de koorklank ruw.
Dynamisch was alles uiterst goed afgewogen zowel in de dubbelkorigheid als in de onderlinge verhoudingen. Dat leverde heel veel verrassende en prachtige momenten op. [...]
Het concert stond, zo werkend, bol van fijnzinnigheid en natuurlijke, dynamische, en klanknuances.
Dit laatste kwam wat sterker naar voren in de werken die Schönberg vlak na de Tweede Wereldoorlog schreef. Bij hem zit de expressie meer in de kleur van de samenklanken. Hij laat de stem ook anders gebruiken.
In zijn Psalm 30, in het Hebreeuws gezongen, laat hij het koor zowel sprekend als zingend optreden. Zeer ingetogen en verfijnd gezongen was het tweemaal uitgevoerde Dreimal tausend jahre. Noem eens een koor dat dat mooier kan dan het Nederlands Kamerkoor. De kerk luisterde ademloos. In het razend moeilijke Friede auf Erden was het vooral naast de vele dynamische verschillen de voortreffelijke timing in de melodische lijnen die de uitvoering tot een bijzonder gebeuren maakten. Een zeer indrukwekkend slot van een bijzonder mooi concert.

Gerben Bergstra in het Friesch Dagblad van 5 februari 2009

Kamerkoor: contrasten met Bach en Schönberg

[...] Persoonlijk ervoer is de combinatie van Bach en Schönberg als een contrastrijke, waarin vooral voor de pauze de atonaliteit en kleurrijke toonzetting van Schönberg als het ware werd getroost door de tonaliteit van Bach. Zo was het motet ‘Jesu meine Freude’ BWV 227 na het weerbarstige ‘De Profundis’ en ‘Dreimal tausend Jahre’ van Schönberg even een weldaad voor de ziel. Na de pauze bleek ‘Dreimal tausend Jahre’ opus 50 a van Schönberg qua sfeer meer in overeenstemming met Bach, waarin vooral de intimiteit en verstilling was gezocht. Een bijzonder mooi uitgevoerd werk met enkele fraaie staaltjes van tekstuitbeelding in de muziek, waarin de lange harmonische lijnen op subtiele wijze van kleur veranderen.
De directie van dirigent Peter Dijkstra deed hoorbaar een appel op het collectieve geheugen van het Nederlands Kamerkoor. Vanzelfsprekendheid in zang en interpretatie, puntig gearticuleerd en strak in de maat met daaronder het warme legato van het orgel door Siebe Henstra en de violoncello van Lucia Swarts.  [...]

Ingrid Metz in De Leeuwarder Courant van 5 februari 2009